Stadslandbouw Hof van Twente & Vlas

Bij de Stadslandbouw Hof van Twente worden de mogelijkheden getest om vlasvezels geschikt te maken voor vlaspapier.
Een verslag over de vele activiteiten en de ambitie's in Goor, daarover vertelt Edwin Slaghekke.

Sinds een drietal jaren is in Goor een enthousiaste groep bezig met het bewerken van tijdelijk ongebruikte stukken groen in de stad. Het betreft de voormalige stadskwekerij, het zwembad terrein en een veldje op het industrieterrein. De doelstelling is daarmee verschillende doelgroepen een nuttige dag invulling te bieden en daarbij tevens bruikbare producten te verkrijgen.
We beschikken met de drie verschillende locaties over een oppervlakte van ruim 1 hectare. In eerste instantie lag de focus op aardappelteelt voor de voedselbank. Maar ondertussen is de moestuin goed voor meerdere kratten en verschillende groente per week. Om het assortiment en de productrange te verbreden zijn we op zoek gegaan naar uitdagende teelten.
Zo zijn we gestart met een proefveld voor knoflook waaruit werkzame stoffen worden verkregen. Deze zullen uiteindelijk door de opdrachtgever, een diervoeder supplementen producent, als antibiotica vervanger worden ingezet. We willen ons als non-profit organisatie zelf gaan bedruipen door structureel inkomsten te genereren uit agro-science producten en verwerkingsvormen.

Vlas

Op onze locatie Zenkeldamshoek hebben we een veld beschikbaar gesteld voor de verbouw van olievlas. Daarvoor is een projectteam en werkplan opgesteld door verschillende partijen. Saxion Hogeschool Enschede afdeling Chemie voor bemonstering grond en olie, St. Vlasmanifestatie voor kennis en ervaring, Ayurveda Kuuroord voor wellnes toepassingen en Noordmolen voor verwerking lijnzaad tot olie.
Via onze vaste loonwerker Sprokkereef hebben we met een speciaal zaaibed de zaden eind maart ingezaaid. Het was de bedoeling om zo snel mogelijk een een dichte stand te bereiken. Echter het onkruid heeft welig getierd zodat we uiteindelijk de Melde handmatig hebben verwijderd.
De typerende blauwe bloemen hebben plaats gemaakt voor de aanzet van bolletjes. Uiteindelijk was het oogstmoment daar. Omdat het een kleine oppervlakte betrof is het vlas, met hulp van een 20-tal nieuwkomers, met de hand uitgetrokken.
De opbrengst is dezelfde dag nog met een repelkam bewerkt zodat we de bollen hebben gescheiden van het stro.
Het vervolg is een puzzel want hoe krijgen we het zaad uit de bollen en het lijnzaad schoon voor de oliemolen in Twickel. Enige inventiviteit en moeizame handarbeid hebben uiteindelijk geresulteerd in 15 kg zaad. Daarvan is ruim 3 liter olie geperst.
Deze olie is door de studenten op chemische inhoud onderzocht en tot een concreet product verwerkt.

Leermomenten en vervolg

Het product vlas biedt vele toepassingsmogelijkheden die we in onze moderne maatschappij bijna zijn vergeten. De hele plant is bruikbaar!
In dit geval het lijnzaad en de olie in het bijzonder.

Voor de verwerking op kleine schaal blijken gereedschappen en hulpmaterialen een belangrijk aspect. Deze zijn echter alleen nog maar beschikbaar op de Wendezoele en het Bussemakershuis. Daar worden ze ook niet meer actief ingezet maar zijn puur ter illustratie hoe het was. Wij hebben eigen varianten gebouwd en zijn op zoek naar nog bruikbare alternatieven.

Het is mogelijk op relatief eenvoudige wijze een zeepproduct te maken. Dit blijkt echter voor Nederland uniek zodat we het willen aanmelden als erkend streekproduct. Daarnaast willen we via een subsidie een bijdrage vragen in de opzet van een zeepfabriek.

Het stro is verwerkt en de vezels zijn er uit verkregen, waarover we contact hebben met papiermolen 'De Middelste Molen' om er ambachtelijk vlaspapier van te maken. Ook als draad voor het weven van linnen is een mogelijk vervolg samen met Textielstad Enschede. Hier is namelijk een weefgetouw gerestaureerd en daarop zou natuurlijk een streekeigen vlasdraad thuishoren.

Andere vragen die ons nu al bereiken worden in overweging genomen. Zo is er een tussenwandenproducent die de houtkern als bio-based product verwerkt. Ook een ondernemer is benieuwd of er surfplanken mee te maken zijn.